Cảm thụ bài thơ Mẹ của nhà thơ Doãn Lê

Là vầng trăng mát, là vòm trời xanh, là cam lồ ngọt mật; Doãn Lê đã khéo khái quát hóa hình ảnh mẹ vào những đường nét lớn lao tổng hòa thành vũ trụ. Khái quát ấy khiến người đọc liên tưởng đến một nhân cách kỳ vĩ, lớn lao của hình ảnh mẹ.

Mẹ là trăng nên trần gian chỉ một

Là bầu trời nên vũ trụ không hai

Mẹ huyền nhiệm như ngày đầu sáng thế

Như cam lồ dòng ngọt thuở xuân khai.

Chính vì tính cách ngỡ là bình dị của một bà mẹ đã gợi mở cho chúng ta thấy tính bao dung vĩ đại của người. Với tầm cỡ là con được an ổn trưởng thành trong vòng tay thương yêu của mẹ, dễ gì anh thấy hết được tính bao dung vô bờ vô bến tình thương của mẹ:

Con dẫu lớn chẳng bao giờ thấy hết

Mẹ cả bốn mùa Xuân, Hạ, Thu, Đông

Vạn kỳ quan cũng rêu mờ phế tích

Mãi muôn đời TIM MẸ sáng càn khôn

Tim mẹ là tình thương. Tình mẹ thương con thì miên trường vĩnh cữu. Vì thế, bao nhiêu kỷ lục, không kỷ lục nào vượt được kỷ lục tình mẹ thương con. “Vạn kỳ quan cũng rêu mờ phế tích”. Chỉ có tình thương của mẹ là một kỳ quan long lanh hào quang vĩnh cữu, bất chấp phương sở, bất chấp trú xứ, bất chấp thời gian:

“ Mãi muôn đời TIM MẸ sáng càn khôn”

Tình thương của mẹ là như vậy, thì cho dù anh có đi đến cuối đất cùng trời, hải giác thiên nhai, anh có đi khắp cùng trời Âu, đất Á… thì anh ơi! Anh vẫn là con của mẹ, thế nên anh “chưa ra khỏi mắt mẹ bao giờ”. Cho dù đến tận cùng chân trời góc bể, mẹ vẫn dõi bước theo anh giữa muôn trùng hỗn độn, duy nhất mẹ bảo vệ, chăn dắt nâng đỡ anh, vẫn chỉ bằng những tiếng hát ru:

Giấc ru chiều, giọng mẹ hát ầu ơ.

Hình như, đây là bài thơ Doãn Lê khóc mẹ, truyền thống văn hóa nghi lễ, tập quán phong tục Việt Nam, đêm tịch điện có văn tế. Thì, đây chính là bài văn tế, bài văn Doãn Lê khóc mẹ, cung kính tế lễ giác linh của mẹ.

Con dẫu muốn mãi quỳ bên gối mẹ

Biết làm sao mẹ hỡi, cuộc vô thường!

Con cúi lạy trước vong linh từ mẫu

Nguyện nương thuyền bát nhã siêu sanh.

Thế mới biết sức mạnh nhiệm mầu của tình thương. Thế mới hay lòng chí thành chơn chất của người con hiếu thảo. Anh nguyện lòng:

Xin hồng ân trải ba ngàn thế giới

Ba la tăng yết đế mẹ viên thành

Lòng con mà như vậy. Tình mẹ mà như kia thì nhất định sẽ vượt được bờ. Vượt được bể u minh để cập được bờ ánh sáng. Vượt được sóng dồi gió dập để đến được bờ cứu cánh giải thoát, giác ngộ an lạc.

Thế mới hay diệu lực Vu Lan.

Thế mới tỏ hồng ân Tam Bảo tế độ.

HẠNH PHƯƠNG

16.6.2010